Hệ thống điều hành sản xuất (MES) là gì?
Trong thị trường cạnh tranh ngày nay, các nhà sản xuất như bạn cần biết cách cải thiện hiệu quả để tạo lợi thế. Về bản chất, bạn cần làm được nhiều hơn với ít nguồn lực hơn — và hệ thống MES có thể giúp bạn đạt được điều đó.
Về mặt kỹ thuật, hệ thống điều hành sản xuất (MES) là một hệ thống kết nối và giám sát các máy móc và trung tâm làm việc trên sàn sản xuất. Mục tiêu chính của MES là đảm bảo việc triển khai thành công các hoạt động sản xuất và cải thiện hiệu quả sản xuất.
Hãy tưởng tượng như thế này — nếu bạn đang phóng một tên lửa, thì MES giống như trung tâm điều khiển nhiệm vụ. Khi tên lửa được phóng, bạn sẽ theo dõi hệ thống điều khiển độ cao, nguồn điện, lực đẩy, dữ liệu đo từ xa và nhiều yếu tố khác. Bằng cách giám sát và theo dõi những thông tin này, bạn có thể đảm bảo rằng tên lửa đạt quỹ đạo thành công và tìm ra các cơ hội cải tiến cho lần phóng tiếp theo.
Bạn vẫn còn thấy chưa rõ về hệ thống MES là gì? Đừng lo! Sau khi đọc hết bài phân tích này, bạn sẽ hiểu rõ hơn rất nhiều về những gì MES có thể làm và liệu nó có phù hợp với doanh nghiệp của bạn hay không.
Các khái niệm và bảng thuật ngữ MES
Giống như bất kỳ phần mềm nào, hệ thống MES đi kèm với nhiều khái niệm và thuật ngữ giúp bạn hiểu rõ hơn về bản chất của nó. Thoạt nhìn, những thuật ngữ này có thể giống như một “ngôn ngữ riêng”, nhưng thực tế không quá phức tạp. Dưới đây là một số thuật ngữ và khái niệm phổ biến:
Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP)
Các công cụ quản lý quy trình kinh doanh mạnh mẽ mang tính chiến lược, tích hợp tất cả các khía cạnh của doanh nghiệp vào một hệ thống thông tin toàn diện, có thể được truy cập bởi toàn bộ tổ chức.
MESA-11
Mô hình được công bố vào năm 1997 bởi Hiệp hội Giải pháp Doanh nghiệp Sản xuất (MESA), xác định 11 chức năng cốt lõi của một hệ thống MES tiêu chuẩn.
Tiêu chuẩn ANSI/ISA-95
Tiêu chuẩn do International Society of Automation phát triển, cung cấp các hướng dẫn cho nhà phát triển khi xây dựng phần mềm kết nối tự động giữa các hệ thống doanh nghiệp (như ERP) và hệ thống điều khiển.
Hiệu suất thiết bị tổng thể (OEE)
Chỉ số đo lường mức độ hiệu quả của máy móc so với khả năng tối đa của nó.
SCADA (Giám sát, điều khiển và thu thập dữ liệu)
Hệ thống gồm phần mềm và phần cứng giúp nhà sản xuất duy trì hiệu quả, xử lý dữ liệu để ra quyết định tốt hơn và phát hiện các sự cố nhằm giảm thời gian ngừng hoạt động.
Các chức năng cốt lõi của MES
Theo mô hình MESA-11, một hệ thống MES tiêu chuẩn bao gồm 11 chức năng cốt lõi. Mặc dù mô hình này đã được mở rộng theo thời gian, chúng ta sẽ tập trung vào 11 chức năng ban đầu — vẫn là nền tảng của các hệ thống MES hiện đại và đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất.
Quản lý vận hành
Cung cấp cái nhìn tổng thể về các lệnh sản xuất đã lập kế hoạch và quy trình thực hiện, đảm bảo tất cả nhân viên có cùng thông tin và giảm lỗi do hiểu nhầm.
Điều phối sản xuất
Quản lý luồng dữ liệu hai chiều theo thời gian thực giữa hệ thống ERP và xưởng sản xuất, đảm bảo dữ liệu luôn chính xác và cập nhật.
Theo dõi sản phẩm và truy xuất nguồn gốc
Kết nối sản phẩm hoặc lô hàng cuối cùng với toàn bộ dữ liệu sản xuất liên quan, từ nguyên vật liệu đến quá trình lắp ráp.
Quản lý nhân lực
Quản lý con người, quy trình và kỹ năng cần thiết, đảm bảo luôn có đúng nhân sự ở đúng vị trí trong từng giai đoạn sản xuất.
Quản lý chất lượng
Kiểm soát chất lượng quy trình và sản phẩm, bao gồm các sai lệch và ngoại lệ, thông qua MES hoặc hệ thống bên ngoài.
Quản lý bảo trì
Lập kế hoạch bảo trì phòng ngừa hiệu quả hơn nhằm giảm thời gian ngừng máy và gián đoạn sản xuất.
Thu thập và khai thác dữ liệu
Theo dõi, thu thập và dễ dàng truy xuất các dữ liệu sản xuất quan trọng khi cần.
Quản lý quy trình
Quản lý luồng công việc và thứ tự vận hành, đồng thời đảm bảo khả năng truy xuất toàn bộ quá trình sản xuất.
Phân tích hiệu suất
Tổng hợp dữ liệu để tính toán các chỉ số KPI như sản phẩm lỗi, tái gia công, OEE và nhiều chỉ số khác nhằm cải tiến liên tục.
Quản lý tài liệu
Cung cấp cho nhân viên quyền truy cập nhanh chóng vào các tài liệu quan trọng như hướng dẫn, bản vẽ và ghi chú.
Phân bổ và theo dõi tài nguyên
Xác định và theo dõi trạng thái của tài nguyên cũng như cách chúng được sử dụng trong quy trình sản xuất.
Andrew Robling is a Principal Product Marketing Manager at Epicor, where he leads the development of innovative solutions for the manufacturing industry. Andrew was educated at Princeton University and is based in Georgetown, Ontario.
